Polscy pisarze, pisarki i ich maszyny do pisania

Maszyny do pisania są już z nami od ponad wieku. Przez przynajmniej pół wieku XX, ludzie posługiwali się maszynami do pisania do tworzenia swoich głównych dzieł. Na początku wieku XX w Polsce tym narzędziem było jeszcze pióro, natomiast pod koniec wieku były to już maszyny elektryczne a potem komputer. Przez chwilę jednak, maszyna była nieodłącznem kompanem literata, dziennikarza, pisarki. Możemy dowiedzieć się o ulubionych maszynach zagranicznych pisarzy, jednak kto używał ich w Polsce? Na to pytanie postaramy się tutaj odpowiedzieć. Jeśli wiesz jeszcze o kimś, kogo tutaj nie wymieniłem lub któraś z maszyn jest źle nazwana - daj mi znać.

Maszyny do Pisania i ich twórczy właściciele

1. Stanisław Lem otwiera naszą listę słynnych pisarzy jako jeden z moich ulubionych autorów. Pisał na różnych maszynach, jednak zaczynał od modelu Underwood Noiseless Portable 77, który dostał od ojca. Lema mówiącego o maszynie do pisania można posłuchać tutaj.

Lem miał bowiem zwyczaj, że gdy coś mu nie wychodziło, zaczynał od początku. Wyciągał z maszyny kartki i rzucał obok. W listach wspominał, że gdy pisał „Golema XIV”, cały pokój był zasłany kartkami jak śniegiem. (źródło)

2. Wisława Szymborska – poetka, laureatka Nagrody Nobla.

Gotowe wiersze Szymborska przepisuje na maszynie marki Erika albo Łucznik, natomiast korekty redakcyjne wprowadza już w komputerze. (źródło)

Maszyna do pisania Łucznik 1301 Wisławy Szymborskiej w Muzeum Narodowym w Krakowie

3. Leopola Tyrmand - polski pisarz i publicysta, popularyzator jazzu w Polsce.

Publicysta "Przekroju" Leopold Tyrmand pisze na maszynie podczas meczu Pucharu Davisa na kortach warszawskiej Legii, 15.05.1947, fot. CAF / PAP

4. Anna Świrszczyńska - polska poetka, dramatopisarka, prozaiczka. Opisała swoje przeżycia z Powstania Warszawskiego w powieści Budowałam Barykadę.

5. Ryszard Kapuściński - dziennikarz, pisarz, podróżnik.

O warsztacie pisania mówi rozlegle w książce "Pisanie", która jest wywiadem, do którego dołączony jest film DVD nakręcony podczas rozmowy. W wywiadzie, który można częściowo przesłuchać tutaj, pada cytat:

Maszyna do pisania jest dla niego bogiem.

O ile w podróż zabierał przenośną maszynę Hermes Baby to w domu miał różne maszyny, wliczając w to Erikę.

Ryszard Kapuściński w swojej pracowni w 1992 r. (fot. Krzysztof Miller/AG)

6. Agnieszka Osiecka - poetka, reżyserka, dziennikarka.

Agnieszka Osiecka pisząca na maszynie Rheinmetall.

Maszyna do pisania Agnieszki Osieckiej.

7. Halina Poświatowska - poetka.

Swoją Olympię przywiozła ze Stanów Zdjednoczonych.

Maszyna do Pisania Haliny Poświatowskiej

Maszyna znajduje się w pokoju czerwonym w Muzeum Haliny Poświatowskiej

8. Bolesław Prus - jeden z najwybitniejszych i najważniejszych pisarzy w historii literatury polskiej.

Był zafascynowany nowinkami technologicznymi w tym maszyną do pisania. W rozprawie Agaty Grabowskiej-Kuniczuk i Marty Parnowskiej o tej fascynacji możemy dowiedzieć się wszystkiego na ten temat. Tego, że pisał na maszynie Hammond czy tego, że jego nieczytelny charakter pisma mógł przestać być problemem w zawodzie pisarza. Niewątpliwie jest to jedna z zalet maszyn do pisania (o innych można przeczytać tutaj).

Maszyna do Pisania Hammond należąca do Bolesława Prusa. źródło

9. Jan Himilsbach - aktor, pisarz.

Maszyna do pisania i Jan Himilsbach

10. Bolesław Leśmian - polski poeta i prozaik żydowskiego pochodzenia, czołowy przedstawiciel literatury dwudziestolecia międzywojennego, krytyk literacki.

Maszyna do pisania Bolesława Leśmiana w muzeum w Iłży. (źródło)

11. Gustaw Herling-Grudziński - polski pisarz, eseista, krytyk literacki, dziennikarz, żołnierz, więzień obozów pracy Gułagu.

Na biurku przenośna maszyna do pisania.

12. Maria Dąbrowska - polska powieściopisarka, eseistka, dramatopisarka, tłumaczka dzieł literatury duńskiej, angielskiej i rosyjskiej; jedna z najważniejszych polskich powieściopisarek XX wieku, autorka tetralogii powieściowej Noce i dnie (1931–1934), za którą była nominowana do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1939, 1957, 1959, 1960 i 1965.

Zdjęcie Lucjan Fogiel / East News.

Maszyna do pisania Marii Dąbrowskiej (źródło).

13. Julian Tuwim - młody poeta, spacerując 11 kwietnia 1912 r. ulicą Piotrkowską zobaczył przejeżdżającą dorożką dziewczynę. Jak wspominał potem, była to miłość od pierwszego wejrzenia, „ta największa, ta co o życiu całym decydowała”. Na poniższej maszynie pisał do niej listy miłosne, które potem zostały opublikowane.

Gabinet Juiana Tuwima w Muzeum Miasta Łodzi. (zdjęcie: J.C.)

14. Julian Stryjkowski - filolog polski i pisarz żydowskiego pochodzenia, doktor nauk humanistycznych (1932), prozaik, autor opowiadań, dramaturg i dziennikarz.

Maszyna Juliana Stryjkowskiego (źródło)

15. Emanuel Rostworowski - polski historyk, profesor, członek Polskiej Akademii Nauk.

Zdjęcie dzięki uprzejmości pani Kingi.

16. Mieczysław Grydzewski - polski historyk pochodzenia żydowskiego, felietonista, dziennikarz, redaktor czasopisma „Skamander” oraz tygodnika „Wiadomości Literackie”.

Biurko wraz z maszyną Olympia w biurze redakcji Londyńskich.

17. Melchior Wańkowicz - polski pisarz, dziennikarz, reportażysta i publicysta.

Melchior Wańkowicz, Warszawa, 1963Foto: PAP/CAF-Stanisław Dąbrowiecki /bp/

18. Marek Hłasko - pisarz i scenarzysta filmowy.

Maszyna do pisania Rheinmetall KsT i Marek Hłasko

Na maszynie do pisania swoje dzieła tworzyli też tacy autorzy jak Olga Tokarczuk, Władysław Konopczyński, Jerzy Kosinski czy Stefan Łoś.